حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )
22
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )
كرد . اين مرغزارها همواره چراگاه اسبان سلاطين بوده است و بسيارى اوقات ، پادشاهان ايران در ايام تعطيلات ، اين مكان را براى گردش انتخاب مىكردهاند . بنواده : در ميان شهرها و روستاهاى اين منطقه ، مكانى به اين نام اساسا وجود خارجى ندارد . احتمالا در ضبط اين اسم تحريفى رخ داده است . با توجه به مطالب گذشته ، روشن مىشود « طوس » نام منطقهاى است مشتمل بر چهار شهر و هزار روستا . شايان ذكر است كه خراسان در قرون اوليهء ظهور اسلام ، بسيار وسيعتر از خراسان فعلى بوده است ؛ و آن چيزى كه امروزه خراسان ناميده مىشود ، چيزى جز بخش كوچكى از خراسان قديم نبوده است . حتى اوائل قرن هفتم هجرى ، سرزمين طوس از توابع نيشابور به شمار مىآمده است . بعد از آنكه شهر طابران مورد حمله و تاخت و تاز لشكر تيمور قرار گرفت و به ويرانى و انقراض كشيده شد ، شهر مشهد روزبهروز توسعه يافت و از شش قرن پيش به اين سو ، شهر نيشابور از بارزترين شهرهاى تابعه آن شد . فشردهء آنچه در مورد حدود جغرافيايى سرزمين طوس از كتب جغرافيايى به دست مىآيد : طوس عبارت است از ناحيهاى كوهستانى كه از طرف شمال جنوب بين سلسله جبال هزار مسجد ( اژدركوه ) از يك طرف و سلسله جبال نيشابور از سوى ديگر واقع شده است . ارتفاع كوههاى اطراف طوس از هفتصد تا سه هزار متر در تغيير است . تاريخ « طوس » به دوران دور قبل از اسلام بر مىگردد . مسلمانان در زمان عثمان بن عفان ، اين منطقه را فتح كردند . البته ما در منابع قديمى مثل كتاب « اوستا » هيچ نامى از « طوس » نمىيابيم ، اما در بخش احكام و اساطير كه در حقيقت شرح اين كتاب و كتب بعد از آن است ، مىبينيم كه شارحان اين كتاب